Po całym ciele

a1

Jest to opowieść filmowa, dzięki której chcę powrócić do wyszeptywanej i wypłakiwanej opowieści z mojego wczesnego dzieciństwa. W 1951 r. w kazamatach U.B. torturowani byli uczniowie i uczennice piotrkowskich szkół średnich, a my dzieci 8, 9, 10-letnie z piotrkowskiego przedmieścia – Starostwo, wysłuchiwaliśmy od krewnych tych uwięzionych dzieciaków, koszmarne relacje o znęcaniu się nad nimi przez dorosłych i uzbrojonych oprawców, którzy mieszkali blisko nas. Byli naszymi sąsiadami.

Lecz były to zarazem olśniewające nas przekazy o bohaterstwie, honorze i uporze bitej bezbronnej młodzieży. Wpadli oni w ręce U.B. pod koniec 1950r. Założyli tajne harcerstwo – w odwecie za zlikwidowanie dotychczasowego harcerstwa – nawiązującego do przedwojennej tradycji i zafascynowanego okupacyjną epopeją AK. Nazwali się „Małą Dywersją”. Walczyli słowem – pisali antykomunistyczne hasła na murach Piotrkowa, robili transparenty, plakaty. Donos złożył konfident UB, ich rówieśnik, któremu oni sami zaproponowali przynależność do konspiracji, bo był synem bohaterskich rodziców: AK-owca ojca i matki, która potem ostrzegała inne dzieci przed własnym synem.

Od 27 kwietnia 1998r. w Sądzie Rejonowym w Piotrkowie Trybunalskim toczy się rozprawa przeciwko trzem spośród dawnych oprawców.
Jak dotąd: albo niczego nie pamiętają, albo zaprzeczają, albo wskazują na kogoś innego, kto nie żyje lub dawno temu wyjechał z kraju.
Większość ofiar żyje. Kaźń jaką przeżyli wlecze się w ich snach i na jawie. Wlecze się także w ich całym losie, bo napiętnowani za młodu, potem nie zdołali przedrzeć się przez bariery ustroju politycznego, który często unicestwiał ich osobisty rozwój.

Oto świadkowie, którzy są przywoływani na rozprawę. Co powiedzą?
Jak zareagują na widok katów, którzy choć są oskarżeni, odpowiadają z wolnej stopy?

Ich kaci to już bardzo starzy ludzie. Starość wzbudza współczucie, ich czyny – osłupienie i wzgardę.
Ale to oni czują się ofiarami: i dzisiejszych, i tamtych czasów, o których mówią, że były latami ich zaszczucia….Kat bał się, że przyjdzie po niego inny kat….
Zrzucają ciężar winy także na swoje ofiary. Bo nie tylko sami na siebie bezładnie donosili, ale też swym uporem i agresją unieszczęśliwiali psychicznie ich, bijących. Brzmi to jak ironia. Nikczemnicy piotrkowscy nie są szczęśliwi. Mają poczucie osaczenia, mimo, że ich adresy i telefony są zastrzeżone.

Ich schyłek życia – starość – w której tak ważne są wrażenie ciepła, akceptacji, współczucia i bezpieczeństwa – przeładowane są lękiem, smutkiem, znużeniem, ciągłym zakłamywaniem złej przeszłości. A oni przecież bili, żeby zasłużyć na emeryturę, która ma dać wytchnienie.
A przyniosło to tylko uczucie narastającej niemocy i osamotnienia.

Lecz prawdziwą osnową dla tej kanwy tragicznych zdarzeń jest współczesna, złowroga groteska sądu. Mieli być osądzani kaci, a nie ofiary.
Tymczasem….. Oto proces przestał się  toczyć….. Nie wiadomo dlaczego….
Czy zakończy się w drugim tysiącleciu ?
Bądźmy raczej pesymistami.

Grzegorz Królikiewicz

Informacje na temat obsady i ekipy

Rok produkcji: 1999
Scenariusz i reżyseria: Grzegorz Królikiewicz
Zdjęcia: Jacek Łechtański, Andrzej Wojciechowski, Rafał Wróblewski, Tomasz Michałowski
Kierownictwo produkcji: Bogna Janiec, Jacek Królikiewicz
Współpraca: Anna Sokołowska, Dariusz Janiec
Scenografia: Beata Tumkiewicz
Dźwięk: Marian Szukalski
Opracowanie muzyczne: Marzena Majcher
Montaż: Marcin Erol
Premiera: 1999.09.21 1 TVP S.A. – cykl „Czas na dokument”
Dane techniczne: kolor; BTC-SP; 45 min.
Producent wykonawczy: Studio Filmowe „N” dla Programu 1 TVP S.A.

NAGRODY: 1999 „Brązowy Lajkonik” – Ogólnopolski Festiwal Filmów Dokumentalnych i Krótkometrażowych w Krakowie

Teatr sytuacji ostatecznej

vlcsnap-00011

„Zawsze chciałoby się znaleźć ujście dla tego wszystkiego co się w nas zbiera,
przez czas, który nam płynie. Dlatego co pewien czas potrzebuję ulgi.
Myślę, że jest w nas potrzeba, żeby co jakiś czas wyrzucić z siebie…

Co?

Myślę, że kłopot, czasem ból, czasem niepokój. Myślę, że najczęściej lęk.
I taka cudowność znalezienia ujścia, wydaje mi się, że mi się zdarzyła.
Zdarzyła mi się tutaj – na KUL-u….”

Leszek Mądzik – twórca Sceny Plastycznej KUL

Jest to film, będący portretem Sceny Plastycznej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Scena Plastyczna KUL, istniejąca już ponad 30 lat, postrzegana jest jako niepowtarzalne zjawisko w panoramie kultury współczesnej, a po śmierci Tadeusza Kantora – traktowana jako najwybitniejsze wydarzenie teatralne w Polsce i zagranicą.

Informacje na temat obsady i ekipy

Rok produkcji: 1998
Scenariusz i reżyseria: Grzegorz Królikiewicz
Dane techniczne: 30 min., BTC
Dźwięk: Ewa Usielska-Bogusz, Jacek Kwiatkowski
Montaż: Marcin Erol, TAURUS FILM Ltd.
Zdjęcia: Rafał Wróblewski
Kierownik produkcji: Jacek Raginis
Produkcja: Studio Filmowe „N”

Jak najmniej światła

vlcsnap-00046_

Jest to film szczególny, będący portretem twórcy Sceny Plastycznej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego – Leszka Mądzika. Warto podkreślić, że Scena Plastyczna KUL, istniejąca już ponad 25 lat, postrzegana jest jako niepowtarzalne zjawisko w panoramie kultury współczesnej, a po śmierci Tadeusza Kantora – traktowana jako najwybitniejsze wydarzenie teatralne w Polsce i zagranicą. Na uwagę zasługuje fakt, że jest to pierwszy tego typu film, gdyż Leszek Mądzik do tej pory nigdy nie zgodził się na rejestrację kamerą przedstawień swego teatru.

Scena Plastyczna KUL od wielu lat uczestniczy w szeregu międzynarodowych festiwali, zdobywając liczne nagrody [Nagroda im. Św. Brata Alberta, wyróżnienie na Światowej Wystawie Scenografii w Pradze, nagroda „za osiągnięcia dla kultury polskiej w świecie” od Ministra Spraw Zagranicznych Rzeczpospolitej Polskiej, Nagroda Specjalna Festiwalu „A World Class AACT” w Racine (Wisconsin), nagroda za scenografię, reżyserię i technike teatralną na Światowym Festiwalu Teatralnym TIATF w Toyamie (Japonia), nagroda krytyków za spektakl „Wilgoć” na Międzynarodowym Festiwalu Teatru Eksperymentalnego w Kairze (Egipt) etc.]

Pretekstem do realizacji zdjęć były próby do najnowszej premiery Sceny Plastycznej KUL – przedstawienia zatytułowanego „Kir”. Reżyser filmu, szczególnie zainteresowany śledzeniem kamerą, jak stopniowo z aktu twórczego powstaje całość – pełnowartościowy spektakl, stworzył nieczęsto spotykany, oryginalny dokument. Zapis pracy twórczej, procesu długotrwałego i pełnego pasji.

Informacje na temat obsady i ekipy

Rok produkcji: 1998
Scenariusz i reżyseria: Grzegorz Królikiewicz
Dane techniczne: 39 min., BTC
Dźwięk: Ewa Usielska-Bogusz, Jacek Kwiatkowski
Montaż: Marcin Erol, TAURUS FILM Ltd.
Muzyka: Jan A. P. Kaczmarek
Zdjęcia: Rafał Wróblewski, Adam Bajerski
Kierownik produkcji: Jacek Raginis
Produkcja i dystrybucja: Studio Filmowe „N”dla Programu 2 TVP S.A.

Michel Montaigne – francuski humanista i jego „Próby”

_vlcsnap-00008

Filmowy portret Michela de Montaigne (1533-92), francuskiego pisarza, filozofa i humanisty, jednej z najwybitniejszych postaci epoki renesansu. Wielkim dziełem jego życia są „Próby” („Essais”), zbiór filozoficznych przemyśleń i refleksji na temat natury ludzkiej, Boga, szczęścia, bieżącej sytuacji politycznej, wychowania młodzieży, przyjaźni, własnego życia i własnej osoby – słowem, na wszelkie możliwe tematy. Napisane w okresie, gdy Francją wstrząsały krwawe wojny religijne, są świadectwem tolerancji i światłości umysłu ich autora.

Montaigne łączy sceptycyzm z elementami hedonizmu i stoicyzmu. Stawia człowieka w centrum swego zainteresowania; jest piewcą ludzkiego rozumu, indywidualizmu, niezależności i wolności jednostki. Głosi idee tolerancji religijnej, racjonalizmu i relatywizmu etycznego. Jego sceptycyzm to sposób na spokojne życie wśród wojen domowych, które nie pozwalają żyć w spokoju. A spokój to, wedle Montaigne, jeden z głównych warunków szczęścia. Za największe szczęście uznaje to, aby „należeć do siebie” i potrafić „cieszyć się swoim towarzystwem”. Jego rozważania, choć napisane cztery wieki temu, nadal nieodmiennie cieszą czytelników niezależnością i oryginalnością sądów i spostrzeżeń. „Próbom” (czyli „Essais”) przypisać należy jeszcze jedną zasługę – to, że dały początek nowemu gatunkowi literackiemu – esejowi.

Grzegorz Królikiewicz sportretował francuskiego myśliciela z sympatią, szacunkiem i sentymentem. Zrealizowany na zamku Montaigne’a i w otaczających go malowniczych włościach film to nastrojowa opowieść o niezwykłym człowieku lubującym się w zwykłym, szczęśliwym i spokojnym życiu.

Informacje na temat obsady i ekipy

Rok produkcji: 1998
Scenariusz i reżyseria i interpretacja: Grzegorz Królikiewicz
Dane techniczne: 29 min.
Bohater filmu dokumentalnego: Michel de Montaigne
Kreacja aktorska: Jerzy Kiszkis
Współpraca reżyserska: Łukasz Królikiewicz, Marcin Wojciechowski
Zdjęcia: Jacek Łechtański, Andrzej Wojciechowski
Opracowanie muzyczne: Marzena Majcher
Dźwięk: Ewa Usielska-Bogusz
Scenografia i kostiumy: Beata Tumkiewicz
Montaż: Marcin Erol
Kierownictwo produkcji: Jacek Królikiewicz
Produkcja: Studio Filmowe „N”

Próby do „Prób”

_vlcsnap-00017

Jest to filmowa relacja z prób aktorskich z odtwórcą roli Montaigne’a Jerzym Kiszkisem- tuż przed nagrywaniem wielu ujęć, z których najlepsze były włączone do ostatecznej wersji widowiska telewizyjnego pt. „PRÓBY” będącego adaptacją słynnego eseju Michela Montaigne’a.

Film ukazuje pracę reżysera: Grzegorza Królikiewicza i aktora Jerzego Kiszkisa nad rolą. Reżyser i aktor wcześniej wymieniwszy swoje myśli i uzgodnienia dotyczące tego, co zawarte jest w tekście, a także jak to interpretować – w filmie podejmują decyzje o ostatecznym kształcie wypowiadanych słów i zagranych scen. Decyduje tu nie tylko duchowa i psychiczna akceptacja wcześniejszych uzgodnień, lecz i późniejsza gotowość ciała aktora.

Ujawnia się ona w procesie dochodzenia do brzmień, rytmów, ekspresji – wydobywających poprzez owo jak, istotę tego, co ma być zawarte w ostatecznej wersji narracji.

W tym swoistym dokumencie ukazana jest osobliwa magia tej pracy – zagadnienie: od „co ?” do „jak ?”.

Informacje na temat obsady i ekipy

Rok produkcji: 1998
Komentarz, scenariusz i reżyseria: Grzegorz Królikiewicz
Kreacja aktorska: Jerzy Kiszkis
Dźwięk: Ewa Usielska-Bogusz, Wojciech Ślusarz, Andrzej Kowal
Montaż: Jacek Królikiewicz
Opracowanie muzyczne: Marzena Majcher
Kierownik produkcji: Bogna Janiec
Zdjęcia: Jacek Łechtański, Andrzej Wojciechowski
Producent wykonawczy: Studio Filmowe „N”
Produkcja: TVP S.A. Program 2

Zdania i uwagi

vlcsnap-00104

Najkrótsze wiersze Adama Mickiewicza, są dziełem najwyższej próby poety mistycznego. Pisał je w pokorze, na marginesach dzieł filozoficznych i religijnych, wierząc że nasz świat potrzebuje proroctwa.

Informacje na temat obsady i ekipy

Rok produkcji: 1998
Scenariusz i reżyseria: Grzegorz Królikiewicz
Dane techniczne: BTC-SP, barwny. 50 min.
Zdjęcia: Jacek Łechtański, Andrzej Wojciechowski, Rafał Wróblewski
Muzyka: Janusz Hajdun
Improwizowane strofy: Czesław Niemen, Antonina Krzysztoń
Scenografia: Beata Tumkiewicz, Krzysztof Tyszkiewicz
Dźwięk: Ewa Bogusz – Usielska
Montaż: Robert Piechnik
Charakteryzacja: Anna Mamrot
Kierownictwo Produkcji: Sławomira Lipowska, Bogna Janiec
Asystent kier. produkcj: Paweł Zastrzeżyński
Produkcja: Studio Filmowe „N”, Oddział TVP S.A. we Wrocławiu

NAGRODY
1999 – Grand Prix na XIV Międzynarodowym Festiwalu Filmów Katolickich i Multimediów w Niepokalanowie
1999 – Nagroda Specjalna OCIC – Międzynarodowej Organizacji Katolickiej Filmu i Audiowizji z Belgii

Obsada

Czesław Niemen
Andrzej Wojaczek
Władysław Malczewski
Antonina Krzysztoń
Bogusław Sochnacki
Aleksander Bednarz

Maria Kleydysz
Mirosława Marcheluk
Jerzy Kiszkis
Ewa Wichrowska
Ewa Wiśniewska
Anna Grzeszczak

„Próby” wg. Michela Montaigne

vlcsnap-00055

„Próby” Michela Montaigne’a to 3-tomowa księga napisana w XVI wieku przez wszechstronnie wykształconego szlachcica, porządkującego swoje życie wewnętrzne i swoje pojęcie o świecie.

Widząc sprzeczności w sobie i wokół, bystry i głęboki obserwator – Montaignenie zaprzecza im, lecz stara się je ze sobą pogodzić. Odnajduje w tej próbie pogodzenia – nowy sens świata skłóconego. Jednocześnie odnajduje zapomnianą miarę człowieka: harmonię.

Nie eksces, wyczyn, sukces – ale pogodzenie sprzeczności w harmonię jest owym „kamieniem filozoficznym”, który w dziele Montaigne’a zostaje oszlifowany.
Ekranizacja „Prób” ma na celu przybliżenie wspłóczesnemu widzomwi filozofii Montaigne’a, jego spostrzeżeń wciąż aktualnych.

Informacje na temat obsady i ekipy

Rok produkcji: 1997
Scenariusz i reżyseria: Grzegorz Królikiewicz
Dane techniczne: BTC-SP, 89min. 22sek.
Kreacja aktorska: Jerzy Kiszkis
Zdjęcia: Jacek Łechtański, Andrzej Wojciechowski
Kierownik produkcji: Jacek Raginis, Wielisława Rokicka
Scenografia, kostiumy, grafika: Beata Tumkiewicz
Dźwięk: Ewa Usielska-Bogusz
Opracowanie muzyczne: Marzena Majcher
Montaż: Marcin Erol, TAURUS FILM Ltd.
Organizacja produkcji: Jacek Kwiatkowski, Waldemar Krzak, Maria Kiełek, Bogna Królikiewicz
Administrator: Anna Sokołowska
Charakteryzacja: Grażyna Maziarz – Paszkiewicz
Światło: Stefan Rola, Jerzy Lękiewicz, Asystent operatora kamery, Krzysztof Trzałkowski
Produkcja i dystrybucja: Oddział Łódź TVP S.A., Studio Filmowe „N” dla Programu 2 TVP S.A.

Współpraca zdjęciowa
Wanda Pietrzak
Wojciech Król
Andrzej Rzędkiewicz
Sławomir Kołodziej
Zbigniew Tuliński

Współpraca reżyserska
Mirosława Marcheluk
Alicja Wierzbicka

Organizacja produkcji
Jacek Kwiatkowski
Waldemar Krzak
Maria Kiełek
Bogna Królikiewicz

Asystent operatora kamery
Krzysztof Trzałkowski

Asystent operatora dżwięku
Witold Łatkowski

W spektaklu wykorzystano utwory:
PHILIP GLASS- „The lake”
STEPHAN MICUS- „OCEAN-Part III”
oraz
„Dancing with the morning”
„White paint on the silver wood”

Realizatorzy składają specjalne podziękowania dla Sony Music Poland za wykorzystanie nagrań muzyki Philipa Glassa.

Bardziej niż siebie samego

bardziej niz

Jest to film o „piastunie”, a więc Tym, który w tradycji – jeszcze słowiańskiej, a później staropolskiej – wychowuje pokolenie, potem jest jego doradcą, potem przekazuje swoim wychowankom testament duchowy, a potem jeszcze – na wzburzonych falach życia wielu ludzi – jest świetlanym wspomnieniem, żywym wciąż przykładem, umocnieniem duchowym.

Takim człowiekiem, który mówił mi w czasie mojej młodości, czym jest Przykazanie „kochaj bliźniego swego jak siebie samego” – jest mój prefekt, katecheta z klasy maturalnej, 86-letni ksiądz Tadeusz Pecolt.
Udałem się więc w podróż, by Go odszukać.
Ta podróż – symboliczna podróż, ilustrująca całe dziesięciolecia życia wielu z nas – tak daleką jest przecież od „drogi miłości”, a przypomina raczej ową „pełną zbójców drogę…”
Ksiądz bez sutanny, obejmując mnie i mówiąc mi „ty” – przypomina mi tyle rodzinnych powitań – po latach…
Tu już nawet nie chodzi o film, tu chodzi o nastrój tego szczęśliwego, uspokajającego spotkania.
Spotkania, ktore za pomocą przykładu życia księdza Tadeusza Pecolta – ma doprowadzić do naszej refleksji nad przebiegiem naszego życa, nad tajemnicą harmonii, w środku której pojawia się dar przyjaźni, życzliwości, sympatii, dobra, miłości.

Informacje na temat obsady i ekipy

Rok produkcji: 1996
Dane techniczne: 47 min.
Bohater filmu dokumentalnego: ks. Tadeusz Pecolt
Lektor, scenariusz i reżyseria: Grzegorz Królikiewicz
Zdjęcia: Stanisław Szymański
Udźwiękowienie: Andrzej Hanzl
Muzyka: Antonio Vivaldi
„Cztery pory roku” – Adadio molto
Scenografia: Beata Tumkiewicz
Montaż: Marcin Erol
Kierownik produkcji: Jacek Raginis
Realizatorzy dziękują za pomoc
władzom miejskim Piotrkowa Trybunalskiego
Produkcja: Studio Filmowe „N” dla Programu I TVP S.A.

Epitafia polskie

_vlcsnap-00043

Widowisko inspirowane najpiękniejszymi polskimi wierszami nagrobnymi, jakie począwszy od XVI w. umieszczano na grobach, a zebranymi przez prof. Jacka Kolbuszewskiego w książce „Co mnie dzisiaj, jutro tobie”. Epitafia te opisują sposoby przeżywania żałoby – odbijają się w nich przemiany ludzkich postaw wobec śmierci – oraz sposoby pojmowania istoty życia.

Informacje na temat obsady i ekipy

Rok produkcji: 1996
Scenariusz i reżyseria: Grzegorz Królikiewicz
Dane techniczne: BTC-SP, barwny, 54 min.
Autor: Jacek Kolbuszewski
Operator obrazu: Stanisław Śliskowski
Operator kamery: Rafał Wróblewski, Andrzej Wojciechowski
Fotosista: Rafał Wróblewski
Kierownik produkcji: Jacek Raginis
Scenograf: Leszek Mądzik, Beata Tumkiewicz
Kostiumograf i artysta plastyk: Beata Tumkiewicz
Operator dżwięku: Ewa Usielska-Bogusz
Montaż: Leszek Orlewicz

Wiersze interpretują:

Mirosława Marcheluk
Alicja Knast
Anna Bedryńska-Borowicz
Romana Kamińska
Maria Klejdysz
Jolanta Szajna
Urszula Modrzyńska
Barbara Dzido-Lelińska
Alicja Cichecka
Ewa Wójcik-Wichrowska
Mirosława Olbińska
Teresa Makarska
Barbara Lauks
Anna Grzeszczak
Hanna Molenda
Zofia Plewińska
Barbara Dębińska
Bożena Świtaj
Gabriela Sarnecka
Róża Czaplewska
Agnieszka Kowalska-Bednarz

Halina Sobolewska
Julitta Sękiewicz
Aleksandra Nieśpielak
Karolina Lutczyn
Agnieszka Greinert
Dominika Danowska
Ewa Beata Wiśniewska
Ewa Kutynia
Anna Deka
Angelika Brykczyńska
Beata Kowalska
Monika Frajmut
Zuzia Zachara
Paweł Majchrowski
Krzysztof Janczar
Artur Podgórzak
Przemysław Dąbrowski
Staśkiewicz
Wilczyński
Zbigniew Józefowicz
Stanisław Kamiński
Bogusław Sochnacki

Marian Stanisławski
Henryk Staszewski
Sławomir Misiurewicz
Piotr Lauks
Aleksander Benczak
Andrzej Wichrowski
Ireneusz Kaskiewicz
Andrzej Bryg
Andrzej Kierc
Mariusz Olbiński
Sławomir Sulej
Ryszard Kotys
Mirosław Henke
Andrzej Głoskowski
Michał Szewczyk
Aleksander Bednarz
Ryszrd Mróz
Sebastian Nietupski
Artur Majewski
Dariusz Wiktorowicz
Robert Michalak
Piotr Kaźmierczak
Władysław Malczewski

Piękne lata niewoli

Janusz Nasfeter, jeden z najwybitniejszych polskich reżyserów, opowiada o latach swego dzieciństwa i młodości, wydarzeniach okresu okupacji i tuż po wojnie. Owe wspomnienia stały się inspiracją dla jego twórczości. Reżyser opowiada także o tych wydarzeniach, które są kanwą filmu, jaki już nie powstanie.

Jest to szczególny portret 72-letniego, nieżyjącego dziś, mężczyzny którego życie przebiegało w okresach dni zniewoleń Polski: niemieckiej okupacji 1939-1945 i w okresie radzieckiej hegemonii w latach 1945-1989.
Epopeja Nasfetera to piesza wędrówka na wschód, w poszukiwaniu punktu mobilizacyjnego. Nigdy nie został żołnierzem Września – zagarnięty na wschodzie Polski przez okupujące Kraj wojska sowieckie po 17 września 1939 roku.
Przerażające opresje i przeżywanie manifestującego się piękna tradycji, przyrody, szczególnych ludzkich zachowań – stanowią punkt zwrotny: inicjację dziecka, które staje się mężczyzną. Oto schwytany na własnej ziemi przez wrogów ze wschodu, prowadzony na śmierć, a potem uratowany kaprysem tych samych wrogów, a właściwie jednego człowieka o wrażliwym sercu, Nasfeter zostaje przy życiu. Wkrótce zobaczy „wagony ze Stalinami” – konwojowane na zagarnięte przez Armię Czerwoną polskie ziemie posągi Stalina, które w planach sowieckich mają się stać przedmiotem kultu podbitej ludności…

Przedzierając się ku okupowanej, z kolei przez Niemców, Warszawie – młody uciekinier widzi nad Bugiem gehennę tych, którzy gnani i poniżani z zachodu przez hitlerowców – Żydzi polscy – zanurzają się, w ucieczce na wschód, w fale rzeki Bug, giną od serii c.k.m.-ów sowieckich, bo „władza radziecka”, na cześć której śpiewają „Międzynarodówkę” jest dla nich tak samo okrutna jak nazizm. Warszawa wita młodego mężczyznę nędzą, utratą wszystkiego co miała bogata niegdyś rodzina, i nowym doświadczeniem: jest to codzienna, prosta, ciężka praca, żeby utrzymać siebie, młodziutką żonę i dziecko. Drugim doświadczeniem jest ciągła ucieczka w lęku, że zaangażowanie pomocy jeszcze biedniejszym, na przykład Żydom, może się okazać wyrokiem śmierci ze strony hitlerowców.
Wśród tej wegetacji w różnych miejscach, wśród najprzeróżniejszych zajęć – Nasfetera nie opuszcza, a właściwie potężnieje w Nim potrzeba przeżywania, a potem TWORZENIA PIĘKNA. Najcięższe doświadczenie życiowe przeciwstawia najdelikatniejszym przeżyciom estetycznym. Koszmar obiektywnej sytuacji zaczyna przetwarzać swoistym organicznym popędem – w twórczość malarską i literacką. Dwaj potężni sprawcy koszmaru – nazistowskie Niemcy i stalinowska Rosja, rzuciły się sobie do gardeł, i w wyniku tej konfrontacji do drzwi Nasfetera, który ukrywa się przed okupantem niemieckim, dobija się którejś nocy 19944 roku nowy okupant: radziecki oficer ciągnącej ku Berlinowi Czerwonej Armii.
Ucieczka Nasfetera do Lublina, ośrodka marionetkowej „władzy ludowej”, która ma grasować aż do 1989 roku, stanowi następny i nowy etap doświadczeń.
Nie udała się ucieczka na Zachód, trzeba już na zawsze zostać w zniewolonej Polsce. Trzeba znów z koszmaru uczynić obszar dla piękna, pocieszenia i dobra.
Nasfeter rozpoczyna studia filmowe.
Paradoksalnie, broni swej suwerenności dobrocią i naiwnością – i właśnie to, a nie konformizm dało mu szansę, unikatowemu artyście, tworzącemu filmy o owej inicjacji, którą sam przeszedł: to filmy o dzieciach dochodzących do granicy przeżyć i świadomości, które zastrzeżone są dla dorosłych.
Jego wspaniałe filmy chronią go przed nagonkami, bo są nagradzane na Zachodzie. Swoistym komentarzem dla tego paradoksalnego życia artysty, zniewolonego a ciągle niepodległego, jest jego opowieść o nieszczęsnym pobycie z własnym filmem na festiwalu w Moskwie, gdzie najgłębiej odczuł, kim jest artysta w totalitarnym systemie.
Jest jednak tajemnicą tej duszy, w jaki sposób odgradza się od zależności i lęku, od utraty godności i posłuszeństwa wobec zła. Nasfeter eksponuje kilka spośród tropów prowadzących do jego tajemnicy.
Jest nią umiejętność odnajdywania piękna i radość przeżywania z tego powodu.
Jest nią umiejętność wysnuwania refleksji z najdrobniejszych obserwacji.
Jest nią także umiejętność spojrzenia na siebie jak na obiekt obserwacji – a więc możliwość samooceny i autoironii.
Ezopowa postawa.
Tak jak tamten starożytny artysta – Janusz, mój starszy przyjaciel, może mówić z promiennym stoicyzmem o minionych epokach jako o „pięknych latach niewoli”.

Informacje na temat obsady i ekipy

Rok produkcji: 1996
Dane techniczne: 40′
Gatunek: Film o sztuce, Film biograficzny
Bohater filmu dokumentalnego: Janusz Nasfeter
Scenariusz i reżyseria: Grzegorz Królikiewicz
Zdjęcia: Stanisław Szymański
Muzyka: Jan Zawierski
Udźwiękowienie: Marek Szydłowski
Montaż: Marek Szydłowski
Kierownictwo produkcji: Jacek Królikiewicz
Produkcja wykonawcza: Studio Filmowe „N”
Produkcja: Telewizja Polska – II Program